Osnivački akt DOO: šta je, sadržaj i kako se menja

Ukratko: osnivački akt je osnovni pravni dokument kojim se osniva privredno društvo, najčešće društvo sa ograničenom odgovornošću (DOO). Njime se određuje ko su članovi, kako se zove i gde je sedište firme, koja joj je delatnost, koliki je osnovni kapital i kako se deli na udele, kao i koji su organi društva. Ako firmu osniva jedan osnivač, akt se zove odluka o osnivanju, a ako ih ima više, ugovor o osnivanju. Potpisi na osnivačkom aktu se overavaju pri osnivanju, a sam akt se prilaže Agenciji za privredne registre (APR) i postaje javno dostupan. Ovaj vodič objašnjava šta osnivački akt sadrži, kako se overava, po čemu se razlikuje od statuta i kako se menja.

Šta je osnivački akt

Osnivački akt je konstitutivni dokument privrednog društva, ono na osnovu čega društvo uopšte nastaje i po čemu funkcioniše. Sadrži osnovna pravila o tome ko su vlasnici, koliki su njihovi udeli i kako se društvom upravlja. Osnivački akt imaju privredna društva, pre svega DOO i akcionarsko društvo, dok preduzetnik nema osnivački akt, jer se on osniva prostom registracijom radnje, o čemu piše vodič o osnivanju preduzetnika.

Odluka ili ugovor o osnivanju

Naziv osnivačkog akta zavisi od broja osnivača:

Suština je ista, razlika je samo u tome da li jedan osnivač sam donosi odluku ili više njih zaključuje ugovor. U oba slučaja to je osnivački akt društva.

Šta osnivački akt mora da sadrži

Zakon o privrednim društvima propisuje obavezne elemente osnivačkog akta DOO:

Ako akt ne uredi nadležnosti organa, primenjuju se rešenja iz Zakona o privrednim društvima. Kako se otvara DOO korak po korak objašnjeno je u vodiču o osnivanju DOO.

Osnivački akt i statut, razlika

Osnivački akt se često meša sa statutom, a to nije isto. Osnivački akt je konstitutivni dokument, dakle onaj kojim društvo nastaje. Statut je interni akt koji bliže uređuje organizaciju i rad društva. Kod akcionarskog društva statut je obavezan pored osnivačkog akta, dok kod DOO statut nije obavezan, pa DOO najčešće sva pravila drži u osnivačkom aktu. Ukratko, svako društvo ima osnivački akt, a statut je nužan tek kod akcionarskog društva.

Overa i registracija u APR-u

Da bi osnivački akt bio validan za osnivanje, potpisi osnivača se overavaju pri osnivanju, kod javnog beležnika. Overen akt se zatim prilaže uz prijavu za registraciju u APR-u. Kako teče registracija firme objašnjeno je u vodiču o registraciji firme, a kada je potrebna overa kod notara u vodiču o notaru i overi. Posle registracije, osnivački akt postaje javan dokument, objavljen na sajtu APR-a i dostupan svakome.

Izmene osnivačkog akta

Osnivački akt nije zauvek fiksan. Menja se kada se menja nešto bitno u društvu, na primer poslovno ime, sedište, kapital, članovi ili udeli. Izmene se donose i registruju u APR-u. Za razliku od osnivanja, naknadne izmene po pravilu ne moraju da se overavaju kod notara, osim ako sam osnivački akt tako predviđa. Promena vlasništva nad udelom obrađena je u vodiču o prenosu udela u DOO.

Imenovanje direktora

Osnivačkim aktom ili posebnom odlukom određuje se i direktor, odnosno zakonski zastupnik društva. Kako se uređuje njegov status i po kom osnovu prima naknadu, ugovorom o radu ili menadžerskim ugovorom, objašnjeno je u vodiču o menadžerskom ugovoru.

Ko sastavlja osnivački akt i osnovni kapital

Osnivački akt najčešće sastavlja advokat, ali za jednostavno DOO postoje i gotovi obrasci, pa i sami osnivači mogu da ga pripreme prema zakonskim elementima. Bitno je da sadrži sve obavezne stavke, jer nepotpun akt usporava registraciju u APR-u. Što se kapitala tiče, za DOO je zakonski minimum osnovnog kapitala svega 100 dinara, pa kapital najčešće nije prepreka za osnivanje; presudno je da su ostali elementi, poput delatnosti, udela i organa, tačno navedeni.

Javnost i poverljivost

Pošto je osnivački akt javan, sve što je u njemu može svako da vidi u APR-u. Zato osnivači osetljivije dogovore, na primer detalje o upravljanju, raspodeli dobiti ili pravima pri prodaji udela, često uređuju posebnim, privatnim ugovorom članova društva, koji ostaje van javnog registra. Tako u osnivačkom aktu stoje obavezni podaci, a poverljivi dogovori ostaju interni.